HBSC 2025: bijna 3 keer zoveel vmbo-b/k-leerlingen gokken online voor geld als vwo-leerlingen

Bijna drie keer zoveel vmbo-b/k-leerlingen zeggen online voor geld te hebben gegokt als vwo-leerlingen. Bij online fruitautomaten is het aandeel zelfs ruim vijf keer zo hoog. Ook tussen jongens en meisjes is het verschil groot. Tegelijk is online gokken onder scholieren afgenomen.

Dat blijkt uit het vandaag verschenen HBSC 2025-onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut.

Wij doken dieper in de gokcijfers uit het onderzoek. Ook leeftijd, gezinssituatie en gezinswelvaart leveren opvallende verschillen op.

De opvallendste cijfers uit HBSC 2025

Bron: HBSC 2025, Universiteit Utrecht en Trimbos-instituut. De vergelijking met 2023 gebruikt cijfers uit de ScholierenMonitor 2023 van het Trimbos-instituut.

Bijna drie keer zoveel online gokken op vmbo-b/k als op vwo

De verschillen naar schoolniveau zijn groot.

Van de vmbo-b/k-leerlingen zegt 6,9% in het afgelopen jaar online voor geld te hebben gegokt. Bij vmbo-g/t is dat 6,5%, op de havo 4,9% en op het vwo 2,5%.

Vwo-leerlingen gokken volgens de onderzoekers significant minder vaak online voor geld dan leerlingen op vmbo-b/k, vmbo-g/t en havo.

Kijken we naar vmbo-b/k en vwo, dan worden de verschillen bij sommige gokvormen nog groter.

De verschillen tussen vmbo-b/k en vwo in deze tabel zijn statistisch significant.

Welke factoren kunnen achter het verschil zitten?

HBSC laat zien dát er een groot verschil tussen schoolniveaus is, maar verklaart niet waarom.

Een systematische review en meta-analyse van langlopende onderzoeken vond onder meer impulsiviteit en sensatiezucht als risicofactoren voor latere gokproblemen. Een hogere sociaaleconomische positie en ouderlijk toezicht kwamen juist naar voren als beschermende factoren.

In een Britse studie waarin jongeren jarenlang werden gevolgd hingen onder meer een lager IQ, meer sensatiezucht en het gevoel weinig controle over het eigen leven te hebben samen met regelmatig gokken. Ook het gokgedrag van ouders en een lager opleidingsniveau van de moeder hingen ermee samen.

Een Canadese studie vond daarnaast dat impulsiviteit vooral samenhing met eerder beginnen met gokken bij jongeren zonder universitair opgeleide ouder en bij jongeren uit achtergestelde buurten.

Deze onderzoeken geven mogelijke verklaringsrichtingen, maar bewijzen niet waarom het verschil tussen vmbo en vwo in Nederland bestaat. Dat kan met HBSC niet worden vastgesteld.

Online gokken daalt vooral onder jongens

Online gokken voor geld daalde tussen 2023 en 2025 van 6,7% naar 5,1%. Relatief is dat een afname van bijna een kwart.

De daling zit vooral bij jongens. In 2023 zei 11,4% van de jongens online voor geld te hebben gegokt. In 2025 is dat 8,3%. Bij meisjes verandert vrijwel niets: van 1,9% naar 1,8%.

Ondanks de daling blijft het verschil groot. Het aandeel jongens dat online voor geld gokte, ligt met 8,3% ongeveer 4,6 keer zo hoog als bij meisjes.

Dat verschil is bij alle onderzochte gokvormen zichtbaar. Bij sportweddenschappen gaat het om 5,4% van de jongens tegenover 1,2% van de meisjes. Bij casinogames is het 3,7% tegenover 0,8%. Ook bij fruitautomaten en andere online gokspellen liggen de percentages bij jongens significant hoger.

Vooral sportweddenschappen zijn afgenomen

Vergelijken we de nieuwe cijfers met de ScholierenMonitor 2023, dan zit de grootste daling bij sportweddenschappen: van 4,9% naar 3,3%. Bij online casinogames veranderde nauwelijks iets: van 2,4% naar 2,3%.

Sportweddenschappen blijven met 3,3% wel de meest genoemde gokvorm, gevolgd door casinogames (2,3%), andere online gokspellen (2,2%) en fruitautomaten (1,2%). HBSC telt fruitautomaten apart van casinogames.

Online gokken het hoogst onder 15- en 16-jarigen

Leeftijd maakt een groot verschil. Van de 12-jarigen zegt 2,3% online voor geld te hebben gegokt. Onder 15-jarigen is dat 8,0% en onder 16-jarigen 7,6%. HBSC concludeert dat online gokken het vaakst voorkomt onder 15- en 16-jarigen.

Ook bij casinogames liggen de percentages op die leeftijden duidelijk hoger: 0,6% onder 12-jarigen, 4,2% onder 15-jarigen en 3,4% onder 16-jarigen.

Sportweddenschappen ruim twee keer zo hoog bij scholieren die bij één ouder wonen

Van de scholieren die bij beide ouders in één huis wonen, zegt 2,7% in het afgelopen jaar online voor geld op sport te hebben gewed. Bij scholieren die bij één ouder wonen is dat 5,6%.

Het aandeel ligt daarmee ruim twee keer zo hoog. Het verschil is statistisch significant.

Migratieachtergrond: hogere percentages bij drie gokvormen

Bij jongeren met een migratieachtergrond liggen de percentages significant hoger bij online casinogames (3,2% tegenover 1,9%), fruitautomaten (1,9% tegenover 0,8%) en andere online gokspellen (3,0% tegenover 1,8%).

Ruim vier keer zo hoog bij fruitautomaten in gezinnen met lage welvaart

Ook bij gezinswelvaart is het verschil groot. Van de jongeren uit gezinnen met een lage welvaart speelde 2,6% in het afgelopen jaar voor geld op een online fruitautomaat. Bij jongeren uit gezinnen met een hoge welvaart is dat 0,6%. Het aandeel is daarmee ruim vier keer zo hoog.

Ook de middengroep zit met 1,5% significant hoger dan jongeren uit gezinnen met een hoge welvaart.

Internationaal onderzoek geeft geen eenvoudige verklaring voor dit verschil. Een Italiaanse HBSC-studie onder ruim 20.000 15-jarigen vond dat jongeren uit welvarender gezinnen minder vaak risico- of problematisch gokgedrag vertoonden. Ook woonden jongeren met dergelijk gokgedrag vaker in regio's met grotere inkomensongelijkheid.

De onderzoekers noemen relatieve achterstelling als mogelijke verklaring. Jongeren die het gevoel hebben financieel achter te lopen op anderen kunnen gokken zien als een manier om snel hun financiële positie of status te verbeteren.

Of dit ook verklaart waarom het aandeel Nederlandse jongeren dat online fruitautomaten speelt ruim vier keer zo hoog ligt in de laagste welvaartsgroep, kan met HBSC niet worden vastgesteld.

Waar gokken deze scholieren?

HBSC laat niet zien waar minderjarigen online gokken of via welk account zij spelen.

Dat is relevant, omdat minderjarigen niet bij legale Nederlandse online aanbieders mogen gokken. De Kansspelautoriteit concludeerde in april 2026 dat het voor minderjarigen vrijwel niet mogelijk is zelfstandig een account bij een legale aanbieder te openen. Als de leeftijdscontrole toch wordt omzeild, gebeurt dat volgens de toezichthouder vooral via accounts van volwassen familieleden of vrienden.

Een nieuw Ksa-onderzoek uit augustus 2026 laat hetzelfde patroon zien. Onderzoekers spraken jongeren die voor hun achttiende via het account van een oudere broer, vriend of ouder online gokten.

Bij illegale aanbieders ligt dat anders. Uit KVA-onderzoek waarover we eerder schreven bleek dat minderjarigen bij onderzochte illegale goksites zonder adequate leeftijdscontrole een account konden aanmaken, geld konden storten en spelen.

Waar de 5,1% precies speelt, blijft dus onduidelijk. Ook zegt het percentage niets over hoe intensief deze scholieren gokken.

HBSC meet alleen of zij in de afgelopen twaalf maanden online voor geld hebben gegokt. Er is niet onderzocht hoe vaak zij gokken, hoeveel geld zij inzetten of verliezen, of dat het gokken problemen veroorzaakt. Een scholier die één keer een klein bedrag op een voetbalwedstrijd heeft ingezet, telt daardoor hetzelfde mee als iemand die regelmatig online gokt.