Zo wil Xavi Oranje laten spelen: deze spelers passen bij zijn voetbal
Xavi Hernández is sinds augustus 2026 bondscoach van het Nederlands elftal. Bij zijn aanstelling konden we vooral uit zijn periode bij FC Barcelona afleiden hoe hij Oranje wilde laten spelen. Tijdens zijn presentatie op 25 augustus werd hij een stuk concreter.
Xavi wil domineren, initiatief nemen en aanvallen. Hij noemde drie systemen: 4-3-3, 4-2-3-1 en 3-4-3. Een opstelling met vijf verdedigers, zoals Oranje onder Ronald Koeman regelmatig gebruikte, past volgens hem niet bij zijn voetbalideeën.
Ook over de spelers weten we inmiddels meer. Frenkie de Jong is volgens Xavi een fundamentele speler voor zijn filosofie, Kees Smit wordt al door zijn staf geanalyseerd en voetballers die in Saudi-Arabië spelen worden niet bij voorbaat uitgesloten zo vertelde Xavi tijdens zijn prestentatie in Zeist.
Zo wil Xavi Oranje laten voetballen
Xavi liet tijdens zijn eerste persconferentie weinig ruimte voor twijfel over de richting die hij met Oranje op wil.
“Vijf verdedigers? Dat past niet bij mijn voetbalfilosofie”, zei hij. Xavi noemde vervolgens 4-3-3, 4-2-3-1 en 3-4-3 als mogelijke formaties. Volgens hem kan Oranje vanuit die systemen beter domineren.
Tegenover de NOS legde Xavi uit dat hij wil aanvallen, initiatief wil nemen en graag speelt met veel balbezit.
Dat sluit aan bij wat hij bij zijn aanstelling al over zijn voetbalideeën vertelde: aanvallend voetbal, balbezit, creativiteit, passie en overtuiging.
De KNVB koos hem daar ook bewust op uit. Directeur topvoetbal Nigel de Jong omschreef de gewenste speelwijze als initiatief nemen en dominant en aantrekkelijk voetballen.
Lees hier de toelichting van de KNVB op de aanstelling van Xavi.
Wat betekent zijn speelwijze voor de spelers van Oranje?
Alhoewel een formatie nog niet alles vertelt over welke spelers Xavi gaat opstellen, krijgen we toch een beter beeld.
Zo moeten spelers comfortabel zijn aan de bal, oplossingen kunnen vinden wanneer een tegenstander druk zet en begrijpen wanneer zij van positie moeten veranderen. Verdedigers en de keeper zijn daarbij onderdeel van de opbouw.
Vooral op het middenveld wil Xavi spelers die aanspeelbaar blijven en het spel kunnen controleren.
Frenkie de Jong wordt een sleutelspeler
Bij geen enkele international was Xavi tijdens zijn presentatie zo duidelijk als bij Frenkie de Jong.
Hij noemde Frenkie een “fundamentele speler” voor zijn voetbalfilosofie en zei dat de middenvelder past bij zijn manier van denken en spelen. Xavi werkte tussen 2021 en 2024 al met hem bij FC Barcelona.
Daarmee is een van de belangrijkste vragen uit ons eerste artikel meteen beantwoord. Frenkie leek op basis van zijn spel al bijna gemaakt voor Xavi en de nieuwe bondscoach ziet dat zelf blijkbaar ook zo.
De Jong moet eerst herstellen van zijn knieblessure. Zodra hij weer volledig fit is, lijkt hij een van de spelers om wie Xavi zijn middenveld wil bouwen.
Xavi vertelde tijdens zijn presentatie dat hij De Jong nodig denkt te hebben.
Verbruggen past bij opbouwen vanaf de keeper
Ook Bart Verbruggen heeft een profiel dat goed aansluit bij het voetbal dat Xavi voor ogen heeft.
Bij Brighton wordt de keeper nadrukkelijk gebruikt in de opbouw. In het seizoen 2025/26 speelde hij zelfs de meeste passes van alle keepers in de Premier League.
Dat is voor Xavi belangrijk. Wanneer Oranje van achteruit wil opbouwen, moet de keeper ook onder druk aanspeelbaar zijn en de juiste speler durven inspelen.
Brighton beschrijft zelf hoe groot de rol van Verbruggen in de opbouw is.
Van Hecke, Hato en Timber kunnen van achteruit voetballen
Ook centraal en op de backposities heeft Nederland spelers die passen bij een ploeg die zelf het initiatief wil nemen.
Jan Paul van Hecke speelde in 2025/26 volgens Brighton meer linie-doorbrekende passes dan iedere andere speler in de Premier League. Hij durft vanuit de laatste lijn vooruit te spelen.
Brighton noemt zijn passing een belangrijk onderdeel van de eigen opbouw.
Jorrel Hato kan zowel centraal als linksback spelen en is comfortabel wanneer hij vanaf links naar binnen moet bewegen. Dat geeft Xavi meerdere mogelijkheden wanneer hij tijdens het aanvallen spelers van positie wil laten wisselen.
Chelsea wees bij zijn komst al op Hato's techniek en vermogen om vanaf links naar binnen te bewegen.
Hetzelfde geldt voor Jurriën Timber. Hij kan als centrale verdediger en als back spelen en is gewend om met de bal het middenveld in te komen.
Reijnders en Gravenberch passen op het middenveld
Naast Frenkie heeft Xavi meerdere middenvelders die onder druk vooruit kunnen voetballen.
Ryan Gravenberch kan zich met een aanname of dribbel onder druk uitspelen. Tijjani Reijnders beweegt veel, combineert gemakkelijk en kan op verschillende plekken op het middenveld spelen.
Rond Reijnders was na zijn vertrek naar Saudi-Arabië nog een extra vraag ontstaan. Onder Koeman raakte Steven Bergwijn zijn plek bij Oranje kwijt nadat hij naar Saudi-Arabië vertrok.
Xavi kiest daar een andere lijn.
Tijdens zijn presentatie kreeg hij expliciet de vraag of spelers uit de Saudische competitie in aanmerking blijven komen. “Ja, waarom niet?”, antwoordde hij. Volgens Xavi telt vooral hoe een speler presteert en niet in welke competitie hij speelt.
Dat geldt dus ook voor andere Nederlandse spelers in Saudi-Arabië, zoals Crysencio Summerville.
Kees Smit staat nu echt op de radar van Xavi
Bij onze eerste beoordeling van de nieuwe bondscoach noemden we Kees Smit als een van de jonge spelers die opvallend goed bij zijn voetbal zou kunnen passen. Inmiddels weten we dat Xavi hem daadwerkelijk volgt.
“Vandaag en gisteren hebben we Smit toevallig geanalyseerd”, vertelde Xavi tijdens zijn presentatie.
Volgens Voetbal International maakte Xavi vervolgens duidelijk dat hij niet bang is om jonge spelers te gebruiken. Daarbij verwees hij naar Louis van Gaal, die hem zelf op jonge leeftijd zijn kans gaf.
Dat betekent nog niet dat Smit automatisch wordt geselecteerd. Het is wel duidelijk dat de twintigjarige middenvelder serieus wordt bekeken.
Zijn profiel past bij wat Xavi zoekt. Smit wil de bal hebben, kan in kleine ruimtes combineren en probeert vooruit te spelen.
In maart 2026 werd hij al voor het eerst bij Oranje gehaald. Later dat seizoen riep de UEFA hem uit tot Revelatie van het Toernooi in de Conference League.
Ook andere jonge spelers kunnen profiteren
Xavi noemde tijdens zijn presentatie verder geen jonge Nederlanders bij naam. Zijn boodschap was wel duidelijk: leeftijd is voor hem geen reden om een speler buiten de selectie te houden als die goed genoeg is.
Daarmee blijven ook spelers als Luciano Valente en Wouter Goes interessant om te volgen.
Valente is technisch, beweeglijk en zoekt graag ruimtes tussen de linies. Feyenoord omschrijft hem zelf als een spelmaker.
Wouter Goes is interessant vanwege zijn passing vanuit de verdediging. Volgens AZ speelde in het voorjaar van 2026 geen centrale verdediger in de Eredivisie meer linie-doorbrekende passes richting het laatste derde van het veld.
AZ beschreef eerder hoe Goes werkte aan indribbelen en beter opbouwen.
Voor Valente en Goes geldt nadrukkelijk dat Xavi zelf nog niets over hen heeft gezegd. Zij passen op basis van hun kwaliteiten bij het soort voetbal dat hij beschrijft.
Wie past minder vanzelfsprekend bij Xavi?
Xavi heeft tijdens zijn presentatie geen enkele international afgeschreven. Ook ervaren spelers als Virgil van Dijk en Memphis Depay beginnen niet automatisch buiten beeld.
Hij heeft al met Van Dijk gesproken en wil de beschikbare spelers eerst volgen voordat hij zijn eerste selectie samenstelt.
Toch zijn er spelers bij wie de aansluiting met zijn gewenste speelwijze minder vanzelfsprekend is. Dat is onze analyse, niet een oordeel dat Xavi zelf over deze spelers heeft uitgesproken.
Weghorst kan eerder een wapen dan het uitgangspunt worden
Wout Weghorst brengt kwaliteiten die Oranje niet zomaar ergens anders vindt. Hij is sterk in de lucht, zoekt duels en zorgt voor aanwezigheid in het strafschopgebied.
Zijn spel is alleen minder gericht op langdurig combineren en het vinden van oplossingen in kleine ruimtes.
Wanneer Xavi zijn dominante positiespel kan spelen, ligt een ander type spits mogelijk meer voor de hand. Weghorst kan juist belangrijk worden wanneer een wedstrijd vastloopt en Oranje directer moet spelen.
Guus Til moet zijn waarde aan de bal laten zien
Guus Til is vooral gevaarlijk zonder bal. Hij kiest goede momenten om het strafschopgebied binnen te komen en scoort daardoor veel.
Bij Xavi zal ook belangrijk zijn wat een middenvelder doet voordat de bal in het strafschopgebied komt. Aanspeelbaar zijn onder druk, combineren in kleine ruimtes en helpen het spel te controleren wegen zwaar in het voetbal dat de bondscoach beschrijft.
Daar ligt voor Til stevige concurrentie.
Malen en Brobbey krijgen niet altijd de ruimte voor hun beste spel
Donyell Malen is gevaarlijk wanneer hij achter een verdediging kan komen. Brian Brobbey kan met snelheid en kracht centrale verdedigers bezighouden.
Oranje speelt alleen ook vaak tegen ploegen die diep terugzakken. In zulke wedstrijden is er weinig ruimte achter de verdediging en moeten aanvallers juist veel combineren in een klein gebied.
Malen en Brobbey zullen moeten laten zien dat ze ook in dat soort wedstrijden in Xavi's aanval passen.
En wat betekent 3-4-3 voor Dumfries?
Denzel Dumfries was bij de aanstelling van Xavi een van de interessantste twijfelgevallen.
Hij is geen klassieke combinatieback. Zijn grootste wapens zijn diepgang, kracht en het vermogen om in het strafschopgebied te verschijnen.
De presentatie van Xavi maakt zijn situatie juist interessanter. De bondscoach noemde namelijk ook 3-4-3 als mogelijke formatie.
In zo'n systeem kan er aan de rechterkant ruimte zijn voor een speler die hoog staat en veel diepgang brengt. Dat zou Dumfries goed liggen. Xavi heeft alleen nog niet uitgelegd hoe hij de posities binnen zijn 3-4-3 precies wil invullen.
Ook Jeremie Frimpong heeft kwaliteiten voor zo'n aanvallende rol aan de rechterkant.
Het wordt daarom minder de vraag of Dumfries wel technisch genoeg is voor ‘Xavi-voetbal' en meer hoe Xavi zijn bijzondere aanvallende kwaliteiten in het elftal wil gebruiken.
Xavi's grootste probleem verandert niet: weinig trainingstijd
Over zijn speelwijze weten we nu meer, maar de moeilijkste opdracht blijft dezelfde.
Xavi wil een ploeg die georganiseerd opbouwt, posities goed bezet en gezamenlijk reageert wanneer de bal verloren gaat. Bij Barcelona kon hij daar vrijwel iedere dag op trainen. Als bondscoach krijgt hij zijn spelers maar korte periodes bij elkaar.
Daarom wordt zijn spelerskeuze extra belangrijk.
Een keeper als Verbruggen hoeft niet meer te leren om bij de opbouw betrokken te zijn. Van Hecke en Timber zijn gewend vooruit te verdedigen en op te bouwen. Frenkie kent Xavi's voetbal al. Middenvelders als Gravenberch en Reijnders zijn gewend de bal onder druk te ontvangen.
Met zulke spelers hoeft Xavi niet vanaf nul te beginnen.
Zijn eerste echte test volgt al snel. Oranje speelt op 24 september tegen Duitsland. Bekijk het volledige programma van het Nederlands elftal.
Welke spelers lijken nu het best bij Xavi te passen?
Na zijn presentatie kunnen we een deel van de oorspronkelijke voorspellingen scherper maken.
Frenkie de Jong staat bovenaan. Xavi noemt hem zelf fundamenteel voor zijn filosofie.
Bart Verbruggen, Jan Paul van Hecke, Jurriën Timber en Jorrel Hato hebben kwaliteiten die passen bij opbouwen van achteruit en verdedigers die comfortabel zijn aan de bal.
Ryan Gravenberch en Tijjani Reijnders geven Xavi middenvelders die onder druk kunnen voetballen en het spel vooruit kunnen brengen.
Kees Smit is niet langer alleen een interessante naam op papier. Xavi en zijn staf hebben hem al geanalyseerd en de bondscoach zegt jonge spelers zonder angst te willen gebruiken.
Bij spelers als Weghorst, Til, Malen en Brobbey is de aansluiting minder vanzelfsprekend, maar Xavi heeft geen van hen afgeschreven.
En Dumfries? Zijn diepgang lijkt niet direct op het klassieke beeld van Xavi's positiespel, maar juist de genoemde 3-4-3 kan mogelijkheden bieden om die kwaliteit te gebruiken.
Dit weten we nu over het Oranje van Xavi
Het grootste verschil met 12 augustus is dat we niet meer alleen naar Xavi's verleden bij Barcelona hoeven te kijken.
Hij heeft nu zelf aangegeven dat Oranje moet aanvallen, domineren en initiatief moet nemen. Hij wil daarvoor 4-3-3, 4-2-3-1 of 3-4-3 gebruiken en ziet geen rol voor een systeem met vijf verdedigers.
Ook de eerste contouren van zijn selectiebeleid zijn zichtbaar. Frenkie de Jong heeft een bijzondere positie binnen zijn plannen, jonge spelers krijgen serieus de kans en de competitie waarin iemand speelt is voor Xavi niet doorslaggevend.
Wie daadwerkelijk wint en verliest onder de nieuwe bondscoach zien we pas bij zijn eerste selecties en wedstrijden.
Maar over één ding hoeven we na zijn presentatie niet meer te speculeren: Xavi wil dat Oranje weer zelf probeert te bepalen hoe een wedstrijd wordt gespeeld.