Casinopolitiek: waarom beschuldigen politici elkaar van gokken?

Casinopolitiek, roulette en Russische roulette: de goktermen vliegen door de Tweede Kamer. CDA-leider Henri Bontenbal beschuldigde het kabinet van casinopolitiek, maar kreeg het verwijt terug. Het Belastingplan 2027 is inmiddels aangenomen door de Tweede Kamer, terwijl de coalitie in een crisis verkeert. Wat betekent casinopolitiek, en waarom gebruiken politici het casino zo graag als politiek wapen?

Wat betekent casinopolitiek?

Casinopolitiek is een verwijt aan politici die volgens hun tegenstanders onverantwoorde risico’s nemen en gokken op een goede afloop, terwijl burgers de gevolgen kunnen ondervinden als het misgaat.

Maar er zit meer achter. Wie een tegenstander van casinopolitiek beschuldigt, trekt ook diens betrouwbaarheid en bestuurlijke oordeel in twijfel. De onderliggende boodschap aan de kiezer: mijn tegenstander neemt onverantwoorde risico’s, ik maak verstandiger keuzes.

Bontenbal krijgt verwijt van casinopolitiek terug

Op 3 november beschuldigde CDA-leider Henri Bontenbal het kabinet-Jetten van casinopolitiek. Het minderheidskabinet wilde het belastingplan indienen zonder zekerheid over voldoende steun in beide Kamers.

Bontenbal vond dat onverantwoord en ging zelf op zoek naar een meerderheid. Samen met D66 bereikte het CDA een akkoord met PRO en Volt, tot ongenoegen van coalitiepartner VVD.

Tijdens het Kamerdebat op 12 november kreeg Bontenbal zijn eigen verwijt terug. Gidi Markuszower beschuldigde hem van ‘dubbele casinopolitiek’: gokken op steun in de Eerste Kamer én op de uitvoerbaarheid van de belastingwijzigingen.

Ook andere Kamerleden kregen de smaak te pakken en strooiden met goktermen:

• Joost Eerdmans (JA21) zei dat Bontenbal zijn geld op rood zette, een verwijzing naar roulette en mogelijk ook naar samenwerking met links.
• Mona Keijzer sprak over het casino van Bontenbal.
• Henk Vermeer (BBB) vergeleek de politieke risico’s met Russische roulette.

Het belastingplan werd uiteindelijk met 76 tegen 74 stemmen aangenomen, zonder steun van de VVD. Ook DENK en de Partij voor de Dieren stemden voor.

De coalitiecrisis was daarmee niet voorbij. Op 14 november overlegden D66, VVD en CDA opnieuw over de toekomst van het kabinet. De gesprekken worden zondag 15 november voortgezet. Ook moet het belastingplan nog door de Eerste Kamer.

Casinopolitiek werd al in 2024 gebruikt

Bontenbal heeft de term niet bedacht. Volt-leider Laurens Dassen gebruikte hem al op 16 september 2026 en vergeleek politieke onzekerheid met inzetten op zwart of rood bij roulette.

Maar Intikkertje vond een ouder voorbeeld. Op 4 december 2024 sprak Partij voor de Dieren-Kamerlid Ines Kostić tijdens een stikstofdebat al over casinopolitiek en Russische roulette.

Opvallend: Kostić zei destijds dat voormalig minister Christianne van der Wal juist met dergelijke casinopolitiek had willen afrekenen. Bijna twee jaar later gebruikte Van der Wal dezelfde term tegen Bontenbal, die volgens haar de VVD had buitenspel gezet.

Is casinopolitiek eigenlijk een goede vergelijking?

Waar bij roulette de kansen wiskundig vastliggen en bij gokkasten een theoretisch uitkeringspercentage (RTP) is vastgesteld, laten politieke uitkomsten zich niet zo eenvoudig berekenen. Bovendien hoort risico nemen bij politiek, zeker bij een minderheidskabinet.

Het verwijt van casinopolitiek is daarmee nog geen bewijs dat iemand daadwerkelijk onverantwoord handelt.

Voor Bontenbal keert het verwijt als een boemerang terug

Waar bij casinospellen als roulette en blackjack de spelregels vastliggen, zijn die in Den Haag voortdurend onderwerp van onderhandeling.

Bontenbal werd gefilmd bij overleg achter gesloten deuren met DENK-leider Stephan van Baarle. DENK stemde vervolgens alsnog voor het belastingplan, net als de Partij voor de Dieren. Wat precies met DENK werd besproken, is niet volledig bekend. Van Baarle ontkent dat er simpelweg toezeggingen in ruil voor steun zijn gedaan.

Critici verwijten Bontenbal dat hij de VVD een mes in de rug heeft gestoken door buiten zijn coalitiepartner om steun te zoeken. Dat levert hem het beeld op van een politieke ‘Judas’, terwijl hij zelf volhoudt dat zijn aanpak noodzakelijk was om een meerderheid te vinden.

Zijn waarschuwing tegen casinopolitiek keert nu als een boemerang terug. Qua beeldvorming lijkt Bontenbal zelf verkeerd te hebben gegokt.

Maar het balletje rolt nog. Wie uiteindelijk wint, moet blijken. Vooralsnog lijkt vooral de Nederlandse kiezer de verliezer van het politieke geruzie en gepoker in Den Haag.