Gokgedrag jongeren: welke verbanden zijn er met ouders, hobby’s en gezondheid?
Jongeren met weinig ouderlijk toezicht spelen vaker online gokspellen. In twee Nederlandse GGD-regio’s deed 18% tot 20% van deze scholieren dat. Bij jongeren van wie ouders meestal weten waar ze zijn, was dat 8%.
Dat blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut (pdf), verschenen in oktober 2026. In opdracht van de Kansspelautoriteit onderzocht Trimbos hoe ouders, school, vrienden en andere omstandigheden samenhangen met gokgedrag onder minderjarigen.
Intikkertje keek verder dan dit Nederlandse onderzoek. We vergeleken ook internationale studies over hobby’s, uitgaan, winkelen, roken, ADHD, gokreclame en videogames. Sommige resultaten zijn opvallend, maar de onderzoeken meten niet allemaal hetzelfde.
Een belangrijk verschil: de Nederlandse GGD-cijfers tellen online gokspellen met én zonder geld mee. Veel internationale studies gaan juist over gokken voor geld of gokproblemen. Hun percentages kun je daarom niet rechtstreeks vergelijken.
Wat vond Trimbos onder Nederlandse scholieren?
Trimbos gebruikte gegevens uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 van in totaal 19.074 leerlingen uit Rotterdam-Rijnmond en Noord- en Oost-Gelderland. Het gaat om klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. De belangrijkste verschillen:
| Omstandigheid | Deelname aan online gokspellen |
|---|---|
| Ouders weten waar kind is | 8% als ouders dat meestal weten; 18–20% als ze het niet of nauwelijks weten. |
| Online gepest | 18–23% bij gepeste scholieren; 8–9% bij de overige scholieren. |
| Verveling op school | 12–15% bij scholieren die zich vervelen; 7–8% bij de overige scholieren. |
| Vaak laat buiten | 19–20% als leerlingen minstens drie avonden in één week na 22.00 uur niet thuis waren; 7–8% bij de overige leerlingen. |
| Minstens vier dagen sporten | 11–12% bij scholieren die minstens vier dagen per week sporten; 9% bij wie minder vaak sport. |
Bron: Trimbos, oktober 2026; GGD-gegevens uit 2023. Ook gokspellen zonder geld zijn meegerekend. De bereiken komen uit twee regio’s.
Het verschil bij ouderlijk toezicht springt eruit. Ook online pesten en verveling op school gaan samen met meer gokdeelname. Dat bewijst niet dat deze omstandigheden het gokken veroorzaken.
Ook sport valt op. Bij scholieren die minstens vier dagen per week sporten, speelde 11% tot 12% een online gokspel, tegenover 9% van de andere scholieren. Trimbos wijst op de band tussen sport, sportweddenschappen en reclame. Maar het onderzoek toont niet aan dat de sporters vaker op wedstrijden wedden of dat sporten zelf tot gokken leidt.
Welke hobby’s en interesses hangen samen met gokken?
Internationale onderzoekers keken niet alleen naar ouders en school, maar ook naar wat jongeren graag doen: muziek maken, winkelen, uitgaan, gamen en andere activiteiten. Hieronder staan negen onderzochte verbanden. Sommige gaan over deelname aan gokken, andere over signalen van gokproblemen.
| Interesse of gedrag | Wat vonden onderzoekers? | Onderzoek |
|---|---|---|
| Creatieve hobby’s | Bij jongens: 5,8% gokproblemen bij wekelijkse creatieve hobby’s, tegenover 9,4% bij zelden zulke hobby’s. Ook na correctie bleef een verband zichtbaar. | Spanje, nov. 2022 |
| Lezen voor plezier | Bij jongens die wekelijks voor hun plezier lazen: 2,2% met signalen van gokproblemen, tegenover 9,4% bij jongens die zelden lazen. Na correctie was het verband niet overtuigend. | Spanje, nov. 2022 |
| Winkelen | Bij jongens die wekelijks winkelden: 11,8% met signalen van gokproblemen, tegenover 4,5% bij jongens die zelden winkelden. Ook na correctie bleef een verband zichtbaar. | Spanje, nov. 2022 |
| Vaak uitgaan | Van de jongeren die gokten, ging 53,9% één tot vier keer per week uit. Bij niet-gokkers was dat 35,8%. | Spanje, juli 2026 |
| Weekendbaan | 15,4% van de gokkende jongeren werkte in het weekend, tegenover 3,7% van de niet-gokkers. | Spanje, juli 2026 |
| Een klas overdoen | 23,1% van de gokkers had minstens één schooljaar overgedaan, tegenover 7,3% van de niet-gokkers. | Spanje, juli 2026 |
| Dwangmatig internetgebruik | Jongeren die moeilijk konden stoppen met internetgebruik hadden vaker signalen van gokproblemen, ook na correctie voor andere kenmerken. | Spanje, nov. 2022 |
| Esports kijken of spelen | Bij minderjarigen ging esports-wedden samen met het spelen en kijken van esports én met andere vormen van gokken. | Australië, mei 2022 |
| Religieuze betrokkenheid | Bij 725 Portugese en Engelse jongeren en jongvolwassenen hing meer religieuze betrokkenheid samen met minder gokdeelname. | Portugal/Engeland, dec. 2023 |
De cijfers bij uitgaan, weekendwerk en schooljaar overdoen beschrijven kenmerken van gokkers tegenover niet-gokkers, niet het percentage uitgaanders of werkenden dat gokt. De onderzoeken uit Spanje (2026) en Portugal/Engeland omvatten ook deelnemers van 18 jaar en ouder. De Australische esports-studie gebruikte niet-representatieve steekproeven. Verbanden zijn geen bewezen oorzaken.
Vooral de Spaanse studie uit 2022 is interessant. Daarin werden 2.240 jongeren van 14 tot en met 18 jaar onderzocht. Creatieve hobby’s hingen samen met minder gokproblemen, terwijl vaker winkelen en dwangmatig internetgebruik juist samenhingen met meer problemen.
Dat lijkt op het eerste gezicht anders dan Trimbos: bij de Nederlandse scholieren werd geen duidelijk verband gevonden tussen online gokspellen en georganiseerde hobby’s zoals muziek maken, toneel, tekenen of scouting.
Maar de studies onderzochten verschillende dingen. Trimbos keek naar het spelen van online gokspellen, ook zonder geld. De Spaanse studie keek naar gokproblemen.
Ouders en vrienden: als gokken normaal is in de omgeving
Ook internationale studies vinden verbanden met de directe omgeving. In Zweden (februari 2026) hadden kinderen van gokkende ouders vaker zelf gegokt. Italiaanse onderzoekers (oktober 2026) vonden bij scholieren die ooit hadden gegokt een verband tussen vrienden die vrijwel dagelijks gokken en zelf minstens maandelijks gokken.
Een studie uit Nigeria (april 2026) onder 517 schoolgaande jongens wees ook op gokkende ouders, vrienden en de aanwezigheid van wedwinkels. De resultaten uit die ene regio zijn niet zonder meer naar Nederland te vertalen.
De overeenkomst: jongeren die regelmatig met gokken in aanraking komen, gokken vaker. Het onderzoek zegt niet automatisch dat ze het gedrag van vrienden of ouders overnemen.
Roken, alcohol en slecht slapen: de cijfers
Een Zweedse studie (maart 2022) gebruikte gegevens van 17.092 scholieren. De onderzoekers vergeleken onder meer jongens van circa 15–16 jaar met en zonder signalen van gokproblemen. Dit kwam in beide groepen voor:
| Kenmerk | Met gokproblemen | Zonder gokproblemen |
|---|---|---|
| Ooit gerookt | 49,3% | 27,7% |
| Ooit alcohol gedronken | 77,3% | 52,8% |
| Andere middelen geprobeerd | 15,9% | 4,9% |
| Slaapproblemen | 43,3% | 25,5% |
| Eenzaamheid | 12,5% | 7,9% |
Bron: Zweden, maart 2022; enquêtegegevens uit 2016, jongens in het negende leerjaar. De onderzoekers gebruikten screeningsvragen voor gokproblemen, geen medische diagnose. Dit zijn percentages binnen de groepen, niet het aandeel rokers dat gokproblemen ontwikkelt.
Bij jongens met gokproblemen kwamen roken, alcohol, slaapproblemen en middelengebruik vaker voor. Wat eerder begon, kunnen we uit deze meting niet opmaken.
Een wetenschappelijke overzichtsstudie (februari 2017) ging verder: de onderzoekers bekeken vijftien studies waarin mensen over langere tijd werden gevolgd. Onder meer roken, middelengebruik, impulsiviteit en slechte schoolprestaties bleken samen te hangen met latere gokproblemen. Dat maakt ze bruikbaar als signalen, niet als voorspelling voor een individuele jongere.
Wat weten we over ADHD, impulsiviteit en somberheid?
In Canadees onderzoek (2011) onder 1.130 jongeren van 12 tot en met 19 jaar gingen ADHD-kenmerken samen met vaker gokken en meer gokproblemen. Het gaat om gemeten kenmerken, niet om de conclusie dat iedere jongere met een ADHD-diagnose vaker gokt.
De grote Zweedse studie vond bij jongens van circa 15–16 jaar juist geen duidelijk statistisch verschil voor zelfgerapporteerde ADHD. Niet alle studies komen dus tot dezelfde uitkomst.
Over depressieve klachten is een sterker onderzoek beschikbaar. Canadese onderzoekers (oktober 2025) volgden 26.818 scholieren. Leerlingen met veel depressieve klachten rapporteerden een jaar later vaker online gokken, ook na correctie voor hun eerdere gokgedrag.
Impulsiviteit wordt eveneens genoemd als mogelijke voorspeller in de overzichtsstudie uit 2017. Geen van deze bevindingen betekent dat een diagnose of klacht op zichzelf bepaalt of een jongere gaat gokken.
Gokreclame, sociale media en videogames
In een Australisch onderzoek (juni 2022) onder scholieren hing blootstelling aan online gokreclame samen met gokken en meer signalen van gokproblemen. Het onderzoek laat niet zien dat een advertentie op zichzelf het gokken veroorzaakt.
In Italiaans onderzoek (december 2025) onder 11.965 jongeren van 15 tot en met 19 jaar hing geld uitgeven aan lootboxes samen met problematisch gokken. Ook is er onderzoek naar gokken met virtuele spelvoorwerpen (skins) en weddenschappen op esports.
Intikkertje schreef eerder uitgebreid over lootboxes en skins gambling. Het gaat daarbij niet om elke vorm van gamen, maar om specifieke spelonderdelen en weddenschappen.
Trimbos bespreekt daarnaast gokreclame via influencers, livestreams en sociale media. Wie veel op sociale media zit, ziet niet automatisch veel gokreclame: vooral de soort inhoud is belangrijk bij het beoordelen van die blootstelling.
Wat betekenen al die verbanden?
Veel verbanden met ouders, vrienden en de leefomgeving zijn eerder in het buitenland onderzocht. Trimbos voegde daar een analyse van Nederlandse scholieren uit twee GGD-regio’s aan toe.
De internationale studies laten zien dat niet alleen de omgeving relevant is. Ook hobby’s, gewoontes en mentale gezondheid hangen geregeld samen met gokgedrag of gokproblemen.
Voor ouders en scholen zijn aandacht voor gokgedrag, open gesprekken en een veilige omgeving verstandige aanknopingspunten. Of een specifieke maatregel gokken daadwerkelijk terugdringt, is met deze onderzoeken niet aangetoond.
Wil je vooral weten hoeveel jongeren in Nederland gokken? Bekijk dan ons overzicht van cijfers en onderzoeken over jongeren en gokken, met onder meer HBSC, WODC en de Kansspelautoriteit.