Coalitieakkoord gepresenteerd: volledig reclameverbod aangekondigd

Vandaag is het nieuwe coalitieakkoord gepresenteerd door D66, VVD en CDA. Hierin krijgt online gokken expliciete aandacht. In een korte passage maakt het kabinet duidelijk dat het verder wil ingrijpen in de manier waarop online kansspelen zichtbaar zijn in Nederland.

De formulering is stevig en laat weinig twijfel over de richting:

“We verstevigen de zorgplicht van online gokaanbieders, pakken illegale goksites harder aan en stellen voor online gokken een volledig reclameverbod in. We onderzoeken het beperken van het aantal vergunningen voor online goksites.”

Met name dat ene onderdeel, een volledig reclameverbod, roept direct vragen op. Want wat wordt daar precies mee bedoeld? En wat zijn de gevolgen voor partijen die nu actief zijn binnen het legale speelveld?

Inmiddels heeft KSA-voorzitter Groothuizen zich kritisch uitgelaten over de gokplannen van kabinet-Jetten.

Reclame was al sterk ingeperkt

Om de impact goed te kunnen duiden, is het belangrijk om de context niet te vergeten. De afgelopen jaren is gokreclame in Nederland al stap voor stap teruggedrongen. Ongerichte reclame is verboden, sportsponsoring wordt uitgefaseerd en aanbieders staan onder steeds strengere regels rond zorgplicht en verantwoord spelen.

De gedachte daarachter is helder: minder prikkels, minder normalisering van gokken. Tegelijkertijd is er altijd één belangrijke kanttekening geweest. Spelers moeten het legale aanbod nog wel kunnen vinden. Juist om te voorkomen dat zij uitwijken naar illegale aanbieders die zich niets aantrekken van regels, limieten of toezicht.

Wat bedoelt de politiek met “volledig”?

Het coalitieakkoord zelf geeft daar geen concreet antwoord op. Het gaat om een richtinggevende afspraak, geen uitgewerkt wetsvoorstel. De daadwerkelijke invulling moet nog volgen via wetgeving, beleidsregels en toelichting vanuit de verantwoordelijke ministeries.

In de meest vergaande uitleg zou een volledig reclameverbod betekenen dat alle vormen van promotie verdwijnen. Dus niet alleen tv-spots en banners, maar ook online verwijzingen, gesponsorde content en mogelijk zelfs informatieve vergelijkingssites.

Maar het kan ook betekenen dat de overheid vooral de laatste commerciële uitingen wil dichtzetten, zonder informatieve kanalen volledig af te snijden. Dat onderscheid is cruciaal.

De rol van affiliates

Daarmee komt onvermijdelijk de rol van affiliates in beeld. Affiliate-sites verwijzen spelers door naar legale online casino’s met een Nederlandse vergunning. Dat is commercieel en valt formeel onder reclame, maar het is een andere vorm dan klassieke marketing.

In de praktijk functioneren veel van deze sites als gids. Ze leggen uit welke casino’s legaal zijn, hoe CRUKS werkt, wat de regels zijn en waar spelers op moeten letten. Die informatie verdwijnt niet vanzelf als affiliates worden verboden, maar ze wordt wel een stuk minder zichtbaar.

Wat zijn de risico’s van een verbod op legale affiliates?

Een volledig verbod op legale affiliate-sites klinkt misschien logisch vanuit het idee “minder reclame”, maar kent ook duidelijke keerzijden.

Allereerst wordt het voor spelers lastiger om onderscheid te maken tussen legaal en illegaal aanbod. Zoekmachines vullen dat gat niet automatisch met betrouwbare informatie. Illegale aanbieders trekken zich bovendien weinig aan van Nederlandse regels en blijven vaak gewoon zichtbaar.

Daarnaast schuurt zo’n verbod met het bestaande kanalisatiebeleid. Dat beleid is juist bedoeld om spelers naar het legale aanbod te begeleiden. Als de plekken waar dat aanbod wordt uitgelegd en vergeleken verdwijnen, wordt dat doel lastiger te realiseren.

Ook verdwijnt er onafhankelijke duiding. Veel affiliate-sites zijn kritisch, benoemen risico’s en schrijven uitgebreid over regelgeving en spelersbescherming. Dat is geen schreeuwerige marketing, maar informatievoorziening. Alles onder één noemer “reclame” plaatsen, doet geen recht aan dat verschil.

Wat weten we nu echt?

Eerlijk antwoord: nog weinig. Het coalitieakkoord zegt wat men wil onderzoeken, niet hoe dat er concreet uit gaat zien. De echte discussie volgt pas bij de uitwerking in wetgeving en beleid. Daar kan nog worden gekozen voor uitzonderingen, scherpere definities of een duidelijk onderscheid tussen promotie en informatie.

De kernvraag is of de wetgever bereid is dat onderscheid expliciet te maken.

Een volledig verbod zonder nuance brengt risico’s met zich mee die haaks kunnen staan op het oorspronkelijke doel: spelers beschermen en het illegale aanbod terugdringen.

Of “volledig” straks ook echt alles betekent, of dat er ruimte blijft voor gecontroleerde en informatieve kanalen binnen het legale stelsel, zal de komende tijd duidelijk moeten worden.

In het coalitieakkoord staat ook dat het kabinet wil onderzoeken of het aantal vergunningen voor online casino’s kan worden beperkt. Op dit moment zijn er 31 vergunninghouders. Een deel daarvan moet dit jaar een nieuwe vergunning aanvragen, omdat de huidige afloopt.

Daarnaast wil het kabinet harder optreden tegen illegale online goksites. Hoe dat precies vorm krijgt, is nog onduidelijk.

Claudia van Bruggen is de beoogd staatssecretaris voor Rechtsbescherming en Kansspelbeleid die zich bezig gaat houden met het kansspeldossier in kabinet Jetten I.